Kijk ook eens bij de
vragen en reacties
of heeft u zelf een tip?

Boekengids


Een beknopte gids voor wie meer wil weten over de geschiedenis van de Nederlandse zuivelindustrie. Dit zijn de meest actuele boeken; oudere werken zijn te vinden in de literatuurlijsten in deze boeken. Van recente publicaties zijn de ISBN-nummers vermeld.

Algemeen
Pim Reinders en Aad Vernooij, Alles van melk, Geschiedenis van de Nederlandse Zuivelindustrie, Zwolle, 2013, ISBN 978 90 663 0089 7

Hoe het begon


 
Onmisbaar als achtergrondinformatie over de landbouw en veeteelt in de begintijd (1870-1900) is: J. Bieleman, Boeren in Nederland, Geschiedenis van de landbouw 1500-2000, Boom, Amsterdam, 2008, ISBN 978 90 8506 540 1.

Een aanvulling op het boek van Bieleman vormen de artikelen in:
Geschiedenis van de techniek in Nederland, De wording van een moderne samenleving 1800-1900, deel I, Techniek en modernisering, landbouw en voeding, Zutphen, 1992 (digitaal te raadplegen op de site www.dbnl.org, (digitale bibliotheek van de Nederlandse letteren).

De regionale sociaal-economische situatie bij de oprichting van de zuivelcoöperaties is het meest uitvoerig beschreven in:
J.C. Dekker, Zuivelcoöperaties op de zandgronden in Noord-Brabant en Limburg, 1892-1950, Middelburg, 1996.

Regionaal (Oost-Gelderland en het Gelders Rivierengebied) en gericht op de praktische problemen bij het oprichten en in stand houden van zuivelfabrieken:
Jos M.G. Lankveld, Zuivelfabrieken kwamen en gingen, Melk- en melkverwerking: de historische dynamiek, Uitgeverij Fagus, Ijzerlo, 2012, ISBN 978 90 7820289 9 (zie ook elders op deze site).

Regionaal, minder analyserend en meer beschrijvend is:
Bas Bierkens, Boter uit de Kempen 1890-1920, Een zegen voor onze landbouwers, Eersel, 2011, ISBN 978 90 77747 44 5 (zie ook elders op deze site).

Hoe het verder ging

De modernisering van de melkveehouderij is beschreven in het boek van Jan Bieleman (zie hierboven) en uitvoeriger in:
Techniek in Nederland in de twintigste eeuw, deel III, Landbouw en voeding, Zutphen, 2000.
De geschiedenis van afzonderlijke ondernemingen staat in vele gedenkboeken. Publicaties die er uit springen zijn:
P. van Druenen, Een begeerlijk produkt, De geschiedenis van Melkunie Holland en haar voorgangers, 1872-1988.
J.J. Havelaar/A.G. van der Horst-Voorn, Het leven begint met melk, Geschiedenis van de zuivelindustrie in de Haagse regio,, Stichting Haags Industrieel Erfgoed, 2007,
ISBN 978 90 804671 32.
G. Rutte, De kracht van melk en Ad Menken, Baarn, 2000, ISBN 978 90 261165 13.
K. Tjepkema, Dat is ’t kondensfabryk, Een halve eeuw coöperatieve condensindustrie in Friesland, 1963; het vervolg hierop is:
E. Wever, Afzender CCFriesland, de ontwikkeling van CCFriesland in de periode 1913-1198 en haar betekenis voor de Friese en noordelijke economie, Leeuwarden, 1988.

Alle fabrieken op een rij
Wie wil weten welke zuivelfabrieken er ooit waren, en in welke plaats ze stonden, kan profiteren van het monnikenwerk van:
Piet Willemsens en Klaas de Wit, De bakermat van de Nederlandse zuivelindustrie, 1995 (zie ook de lijst uit hun boek op deze site).

Kaaskoppen
Over het bekendste Nederlandse zuivelproduct zijn twee boeken van belang; de eerste geeft een algemeen overzicht, de tweede behandelt de Edammer:
A. Vernooij, Hard van binnen, rond van fatsoen, Geschiedenis van de Nederlandse kaascultuur, Het Nederlands Zuivelbureau, 1994.
Marc Argeloo, Hoe de Edammer de wereld veroverde, Edam, 2011, ISBN 978 90 805897 0 4 (zie ook elders op deze site).


Website
Veel publicaties en informatie over zuivelfabrieken zijn te vinden op de website: zuivelhistorienederland.nl.